Copy
Een maandelijkse dosis inspiratie uit onze adviespraktijk
Beste geïnteresseerde,

Links versus rechts, conservatief versus progressief, realisme versus idealisme. Tegenstellingen hebben een functie, ze helpen ons brein te ordenen wie bij welke groep hoort. Maar de afgelopen twintig jaar zijn deze begrippen verworden tot scheldwoorden uit het politieke woordenboek, stelt De Correspondent. 

Links zitten de terroristenknuffelaars, rechts de neo-nazi's. En de afstand tussen die twee kampen lijkt steeds groter te worden. 

Media spelen een belangrijke rol bij deze tegenstellingen. In Amerika zijn de verschillen tussen Fox News en CNN als dag en nacht, maar ook in Nederland wordt er een eigen agenda aangehouden. En bestaat er nog geen medium voor jouw standpunt? Dan is een eigen podcast, YouTube kanaal of ander social media account in een tijd van nieuwe media snel opgericht.

Traditionele media hebben de-polarisatie al een aantal jaar op hun agenda staan. Polarisatie zaagt namelijk langzaam maar zeker aan de stoelpoten van onze samenleving. Maar hoe zorg je ervoor dat mensen in deze tijd van tegenstellingen elkaar weer gaan vinden? In deze nieuwsbrief gaan wij op zoek naar een aantal middelen die kunnen helpen om het gat te dichten. 
  • Een kritische blik naar binnen: wat moet er veranderen in de journalistiek om polarisatie te stoppen?
  • Niet alleen, maar samen werken aan het bestrijden van tegenstelling
  • Welke journalistieke innovatie kan zorgen voor minder verschillen?
  • Kunnen inclusieve media zorgen voor minder contrast? 
Met inspirerende groet,

Ouke Arts
Partner bij Thaesis

In hoeverre dragen media zelf bij aan polarisatie?

Foto: Unsplash
De waarheid is een rekbaar begrip geworden - en dus zoeken veel media het antwoord in het uitgebreid checken van feiten. Maar is dat de oplossing? Nee, beargumenteert Rob Wijnberg van De Correspondent. Feiten lijken misschien ten grondslag te liggen aan een gedeelde realiteit, maar wat als de realiteit voor iedereen anders is? De kloof is inmiddels zo groot geworden, dat feiten niet meer overtuigen. 

In plaats van waarheden pleit Wijnberg voor een zoektocht naar eerlijkheid. Dat vraagt van journalisten en mediamakers niet alleen de rol om feiten boven tafel te krijgen, maar ook kritisch naar zichzelf te kijken. Met welke bril kijken journalisten naar hun informatie? En is een conclusie het eindpunt van een artikel of het startpunt om naar de ander te luisteren?

Willen media aanzetten tot de-polarisatie, dan is het goed om allereerst te kijken naar hun eigen rol. Journalisten zijn zich te weinig bewust van hun eigen vooroordelen en de macht die hun uitingen kunnen hebben, merkt Madeleijn van den Nieuwenhuizen, presentator van het programma Mediakritiek. 'Als ik met journalisten in gesprek ga, vind ik het fascinerend dat weinig van hen zichzelf als individu met macht zien. Juist door het te ontkennen wordt macht gemaskeerd.'

Freek Staps, hoofdredacteur van persbureau ANP, gaat liever voor een ander middel tegen de-polarisatie: geef mensen een kijkje in de journalistieke keuken. 'Leg uit hoe je aan je bronnen komt en wat het journalistieke proces is. Veel mensen weten niet hoe journalistiek gemaakt wordt, ik denk dat daar voor alle spelers in de media een belangrijke rol weggelegd is.’

Samen in de strijd tegen tegenstellingen

Foto: Unsplash
Een groot deel van de media streven allemaal apart aan eenzelfde streven: die éne primeur, de mooiste bron voor een verhaal. Hoewel ondergebracht bij dezelfde uitgeverij, werken media niet vaak samen aan artikelen. Wordt er wel samengewerkt, dan gaat het vaak om grote onderzoeken waar veel mankracht voor nodig is.

Maar samenwerken kan meer opleveren dan de onderste steen boven krijgen. In de maatschappelijke context waar polarisatie een grote rol speelt, slaan de NOS en dertien regionale media-instellingen de handen ineen om gezamenlijke journalistieke waarden vast te leggen. In een journalistieke alliantie schrijven zij binnenlandse journalistiek van hogere kwaliteit te kunnen leveren aan alle groepen van de samenleving. 

Dat vraagt om het nodige vertrouwen. Ieder medium wil graag de eerste zijn - met een agenda die andere media in kunnen zijn, kan de angst bestaan dat men er met elkaars primeur vandoor gaat. Toch zien de veertien media-instellingen het bestrijden van polarisatie als een groter goed dan het wantrouwen naar de ander.

👉 Ouke Arts, partner Thaesis: “De journalistieke samenwerking tussen NOS en de regionale publieke omroepen juich ik zeer toe. Het zou geweldig zijn als de initiatiefnemers deze journalistieke samenwerking ook open zouden stellen voor andere publieke en private mediaorganisaties. Onze maatschappij kan zoveel mogelijk journalistieke krachtenbundeling goed gebruiken in de strijd tegen de toenemende polarisatie.”
Lees meer over de samenwerking (NOS, ⏳: 6 minuten)

Biedt innovatie een oplossing om de kloof te dichten?

Foto: Unsplash
Sociale media worden steeds vaker ingezet voor het nieuws - in de goede én de slechte zin van het woord. Algoritmes schotelen ons voor wat aansluit bij ons wereldbeeld. Maar kan innovatie ook een middel zijn om iets te doen tegen polarisatie?

Hoewel het algoritme vaak wordt gezien als de kwaadwillende, stelt Simon Hurtz, redacteur digitaal van de Duitse krant Süddeutsche Zeitung, dat géén algoritme gebruiken sociale media alleen maar meer opleverden. Mensen moesten langer scrollen om bijdragen te vinden die hen interesseerden en zagen zo meer advertenties. 

Het probleem zit hem dus niet zozeer in het algoritme zelf, maar hoe het geprogrammeerd is. Nadat Trump twijfel probeerde te zaaien, paste Facebook zijn algoritmes aan, schrijft Hurtz. Serieuze media kregen meer gewicht, dubieuze bronnen en desinformatie verloren bereik. Later vroegen ontwikkelaars of het mogelijk was om deze ‘genuanceerdere nieuwsfeed’ permanent te behouden. Dat kon niet, omdat het niet goed was voor het platform, schreef Zuckerberg in een intern bericht. Maar mogelijk is het dus wél.

Naast een alternatief algoritme zouden ook andere digitale innovaties de kloof kunnen terugbrengen. Maar voordat technologie zoiets kan bewerkstelligen, is het belangrijk om te zorgen dat iedereen ervan kan profiteren. Erik Brynjolfsson, hoogleraar aan MIT en Stanford, stelt in het FD dat we langzaam in een technologische val lopen waarin een grote meerderheid van de mensen aan de kant wordt geschoven ten voordele van technologie die een elite ten goede komt.

Kiezen ‘s werelds technologen, ondernemers en beleidsmakers voor slimme machines die werknemers nabootsen en dus vervangbaar maken, of voor innovatie die mensen aanvult en sterker maakt? 'Dat eerste gebeurt nu, waardoor er verzet optreedt. Om dat te breken, moet je als technoloog werken aan een win-winsituatie voor de lange termijn.'

Iedereen bereikt met een handvol media: kan inclusieve journalistiek depolariseren?

Foto: Unsplash
Het aantal mediakanalen groeit razendsnel. Voor iedere mening een eigen podcast, website of Youtubekanaal. Ook dat helpt polarisatie in de hand: hoe minder we in contact komen met meningen die niet aansluiten op die van ons, des te meer zullen we opgaan in onze eigen bubbel.

Hetgeen wat mensen zoeken bij hun eigen medium is herkenning en gelijkgestemdheid. Hoe zouden media ervoor kunnen zorgen dat dit ook te bereiken is in een handjevol media? Women Inc ziet een belangrijke rol weggelegd voor inclusiviteit. Daarin wordt actief nagedacht hoe een grote, zichtbaar en niet-zichtbaar diverse groep mensen zich aangesproken kan voelen bij bepaalde media-uitingen.

Netwerk Mediaonderwijs haalt onderzoek aan dat laat zien dat gebrek aan inclusie en diversiteit in de media invloed kan hebben op het beeld dat mensen hebben van anderen. Het kan bestaande vooroordelen of negatieve denkbeelden over bepaalde minderheden en gestereotypeerde sociale groepen versterken. Ook kan het hokjes- en wij/zij-denken versterken

Maar hoe maken we media inclusiever? Women Inc stelt drie tips voor voor een inclusiever media-beleid.
  • Meer inclusiviteitsdenken: denk niet alleen in diversiteit, maar zorg ook dat je berichtgeving inclusief is. Ga na welke perspectieven je behandelt en of je daarin iets mist.
  • Meer diversiteit op redacties om verschillende invalshoeken makkelijker te belichten en stereotypen te verminderen.
  • Meer biasbewustzijn bij mediamakers: ga het ongemakkelijke gesprek aan over je eigen onbewuste vooroordelen en blinde vlekken.
Lees ook: De route naar inclusieve media (Women Inc, ⏳: 3 minuten)

Media die ons verder over de toekomst lieten nadenken

Foto: Unsplash

#1• Hoogleraren Marc Bonten (UMC Utrecht) en Marion Koopmans (ErsamusMC) roepen politiek en media op om krachtiger stelling te nemen tegen ondermijning van de wetenschap. 'Sta niet toe dat de parlementaire immuniteit misbruikt wordt om ongefundeerde beschuldigingen en verdachtmakingen te uiten.' (De Volkskrant, ⏳: 3 minuten)

#2• In hun podcast Bonte Was bespreken journalisten Zoë Papaikonomou en One’sy Muller missers of opstekers in de media. Van eenzijdige analyses tot validistisch taalgebruik: het komt allemaal voorbij. (Spotify, 👂: ongeveer 20 minuten per aflevering)

#3• Uit Nederlands onderzoek blijkt: als we meningen uitwisselen met mensen die aan de andere kant staan van het politieke spectrum, zijn we geneigd meer vast te houden aan onze eigen standpunten. Hoe kunnen we dan tóch uit onze filterbubbel kruipen en samenkomen? (Nemo, ⏳: 6 minuten)

#4• Techbedrijven werpen zichzelf op als de ‘grote verlossers’, terwijl overheden dat te weinig bevragen omdat ze geen technologie kunnen ontwikkelen, ziet mensenrechtenadvocaat Nani Jansen Reventlow. Met haar bedrijf beschermt ze gemarginaliseerde groepen tegen technologie. (OneWorld, ⏳: 7 minuten)

#5•  De parlementaire journalistiek kiest te vaak de kant van de macht, zien Kim van Keken en Dieuwertje Kuijpers van Vrij Nederland. Naast een duidelijk patroon van ongemakken, zien de twee ook oplossingen. (⏳: 20 minuten)

Dat was het voor deze editie van TRNDR Monthly. 

Iedere maand publiceren we vanuit ons adviesbureau een nieuwe editie waarin we inspiratie rondom strategie, organisatie en innovatie delen. Hier lees je de vorige edities.

Als je deze artikelselectie waardevol vindt, voel je dan vrij om de nieuwsbrief door te sturen naar andere mogelijk geïnteresseerden. 

Kreeg je deze nieuwsbrief doorgestuurd en vond je het interessant? 
Meld je hier aan
Tot de volgende editie!

Team Thaesis
Copyright © 2022 Thaesis, All rights reserved.